Rủi ro và Lợi nhuận (Risk and Return)

Định nghĩa:
Nguyên lý cho rằng khoản đầu tư có tiềm năng lợi nhuận càng cao thường đi kèm rủi ro càng lớn; phần lợi nhuận tăng thêm để bù cho rủi ro gọi là phần bù rủi ro.

Giải thích:
Đây là một trong những nguyên lý nền tảng nhất của đầu tư. Lợi nhuận là phần bạn kỳ vọng thu được thêm so với số vốn bỏ ra. Rủi ro là khả năng kết quả thực tế lệch khỏi kỳ vọng, bao gồm cả khả năng thua lỗ một phần hoặc toàn bộ vốn. Hai yếu tố này gắn chặt với nhau: không có kênh đầu tư nào vừa an toàn tuyệt đối vừa sinh lời cao.

Cơ chế đằng sau rất tự nhiên. Không ai chấp nhận nắm giữ một tài sản dao động mạnh, có thể mất tiền, nếu nó chỉ trả mức lời bằng với tài sản an toàn. Vì thế, để thu hút được vốn, tài sản rủi ro hơn buộc phải hứa hẹn lợi nhuận kỳ vọng cao hơn. Phần cao hơn đó gọi là phần bù rủi ro — khoản đền bù cho việc bạn dám gánh chịu sự bất định.

Rủi ro trong đầu tư thường được chia làm hai loại. Rủi ro hệ thống là rủi ro chung của cả thị trường, đến từ những yếu tố như lãi suất, lạm phát, chu kỳ kinh tế hay bất ổn chính trị; loại này không thể loại bỏ bằng cách chia vốn ra nhiều tài sản. Rủi ro phi hệ thống gắn với từng doanh nghiệp hay ngành cụ thể, và có thể giảm bớt nhờ đa dạng hóa danh mục.

Ý nghĩa thực tế: khi ai đó chào mời một khoản đầu tư "lợi nhuận rất cao mà không có rủi ro", nguyên lý này cho bạn cơ sở để nghi ngờ, vì điều đó mâu thuẫn với cách thị trường vận hành.

Ví dụ:
Gửi tiết kiệm ngân hàng cho lợi nhuận khoảng 6%/năm với mức độ an toàn rất cao (số minh họa). Trong khi đó, đầu tư cổ phiếu có thể kỳ vọng khoảng 12%/năm nhưng giá dao động mạnh và có năm thua lỗ. Phần chênh lệch 12% − 6% = 6% chính là phần bù rủi ro mà thị trường trả cho bạn để đổi lấy việc chấp nhận sự bất định của cổ phiếu.

Đọc thêm:
Để hiểu sâu hơn về mối quan hệ giữa rủi ro và lợi nhuận, hãy tham khảo các bài viết liên quan đến "rủi ro và lợi nhuận" trên WikiMoney: