P/E và P/B là gì? Cách dùng hai chỉ số định giá để biết cổ phiếu đang đắt hay rẻ, kèm ví dụ bằng tiền thật và những bẫy nhà đầu tư mới hay mắc.
Có hai cổ phiếu trước mặt nhà đầu tư: một cổ phiếu giá 15.000 đồng, một cổ phiếu giá 120.000 đồng. Cái nào rẻ hơn?
Nếu câu trả lời là "cái 15.000 đồng" thì đó chính là cái bẫy mà phần lớn người mới mắc phải. Giá một cổ phiếu cao hay thấp gần như không nói lên điều gì về việc nó đắt hay rẻ. Muốn biết đắt hay rẻ, nhà đầu tư phải nhìn vào định giá, và hai công cụ đơn giản nhất để bắt đầu là P/E và P/B.
P/E là gì?
P/E (Price to Earnings) bằng giá cổ phiếu chia cho lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS). Chỉ số này cho biết nhà đầu tư đang trả bao nhiêu đồng để đổi lấy 1 đồng lợi nhuận mà công ty tạo ra mỗi năm.
Ví dụ: một cổ phiếu giá 30.000 đồng, EPS là 3.000 đồng một năm thì P/E bằng 10. Nghĩa là bạn trả 10 đồng cho mỗi 1 đồng lợi nhuận mỗi năm; nếu lợi nhuận giữ nguyên thì cần khoảng 10 năm để phần lợi nhuận đó "hoàn vốn" cho khoản đầu tư ban đầu.
P/E càng cao thường phản ánh nhà đầu tư càng kỳ vọng công ty tăng trưởng mạnh trong tương lai. P/E thấp có thể là rẻ, cũng có thể là dấu hiệu công ty đang gặp vấn đề.
P/E bao nhiêu là hợp lý?
Không có một con số chuẩn áp dụng cho mọi cổ phiếu.
Cách sử dụng đúng là so sánh P/E của một công ty với ba mốc:
-
Các công ty cùng ngành.
-
Chính công ty đó trong quá khứ.
-
Mức trung bình của toàn thị trường.
Một cổ phiếu có P/E bằng 8 trong khi các doanh nghiệp cùng ngành đều quanh mức 15 thì đáng để tìm hiểu. Tuy nhiên, P/E bằng 8 chưa chắc đã rẻ nếu lợi nhuận của doanh nghiệp đang lao dốc.
P/B là gì?
P/B (Price to Book) bằng giá cổ phiếu chia cho giá trị sổ sách trên mỗi cổ phiếu.
Giá trị sổ sách có thể hiểu đơn giản là phần tài sản ròng, tức tổng tài sản trừ đi tổng nợ, mà cổ đông thực sự sở hữu.
Ví dụ: cổ phiếu giá 24.000 đồng, giá trị sổ sách là 20.000 đồng trên mỗi cổ phiếu thì P/B bằng 1,2. Nghĩa là bạn trả 1,2 đồng cho mỗi 1 đồng tài sản ròng của công ty.
P/B dưới 1 nghĩa là giá cổ phiếu đang thấp hơn giá trị sổ sách, nghe có vẻ rất hấp dẫn. Tuy nhiên, cũng cần đặt câu hỏi ngược lại: vì sao thị trường lại định giá công ty này thấp đến vậy?
Khi nào dùng P/E, khi nào dùng P/B?
P/E phù hợp với các công ty có lợi nhuận ổn định như hàng tiêu dùng, bán lẻ và công nghệ. Tuy nhiên, P/E trở nên vô nghĩa khi công ty thua lỗ vì EPS âm thì không tính được.
P/B phù hợp với các doanh nghiệp có nhiều tài sản và nhóm tài chính như ngân hàng, bảo hiểm, bất động sản và chứng khoán, nơi giá trị tài sản trên sổ sách phản ánh khá sát sức khỏe doanh nghiệp. Nhà đầu tư cổ phiếu ngân hàng thường nhìn P/B trước cả P/E.
Tốt nhất là sử dụng cả hai chỉ số cùng lúc và luôn đặt thêm câu hỏi: "Vì sao con số này lại như vậy?"
3 cái bẫy nhà đầu tư mới hay mắc
-
Bẫy "P/E thấp là rẻ": Nhiều cổ phiếu có P/E thấp vì lợi nhuận sắp giảm, ngành đang đi xuống hoặc lợi nhuận có khoản bất thường. Dân trong nghề gọi đây là "bẫy giá trị".
-
So sánh khác ngành: P/E của ngân hàng và P/E của công ty công nghệ không sử dụng cùng một thước đo. Chỉ nên so sánh các doanh nghiệp trong cùng ngành.
-
EPS đột biến: Nếu công ty bán một tài sản lớn, lợi nhuận năm đó có thể tăng vọt khiến P/E thấp một cách giả tạo. Cần nhìn vào lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh cốt lõi chứ không chỉ nhìn vào con số lợi nhuận tổng.
Hành động ngay hôm nay
Hãy chọn một cổ phiếu bạn đang quan tâm, tra P/E và P/B của doanh nghiệp đó (hầu hết các ứng dụng chứng khoán đều hiển thị sẵn), sau đó tra thêm hai đến ba công ty cùng ngành để so sánh.
Chỉ riêng thao tác này cũng giúp nhà đầu tư tránh được cái bẫy "thấy giá thấp tưởng rẻ".
Và hãy nhớ rằng, định giá chỉ là điểm khởi đầu, không phải câu trả lời cuối cùng. Sau đó, bạn vẫn cần đánh giá chất lượng thực sự của doanh nghiệp.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
P/E là gì?
P/E là chỉ số bằng giá cổ phiếu chia cho lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS), cho biết bạn đang trả bao nhiêu đồng để sở hữu mỗi đồng lợi nhuận hằng năm của công ty.
P/E bao nhiêu là tốt?
Không có một con số chung. Cần so sánh P/E với các doanh nghiệp cùng ngành, với lịch sử của chính công ty và với mặt bằng chung của thị trường.
P/B dưới 1 có nên mua không?
Có thể là cơ hội, cũng có thể là dấu hiệu doanh nghiệp đang gặp vấn đề. Cần tìm hiểu lý do thị trường định giá thấp trước khi đưa ra quyết định.
Dùng P/E hay P/B cho cổ phiếu ngân hàng?
Đối với ngân hàng, nhà đầu tư thường ưu tiên P/B vì giá trị tài sản trên sổ sách phản ánh khá sát sức khỏe tài chính của ngân hàng.
EPS là gì?
EPS là lợi nhuận sau thuế chia cho số lượng cổ phiếu đang lưu hành, tức phần lợi nhuận tính trên mỗi cổ phiếu.
Hãy tham gia AI WikiMoney ngay hôm nay để tiếp cận nguồn thông tin toàn diện, chuẩn xác và tối ưu hiệu quả đầu tư của bạn.
Tác giả: WikiMoney Team
)
)