Bài toán mua bán bò:
Cuối tháng 3/2019, B mua con bò X giá 7 triệu.
Cuối tháng 4, B bán bò X giá 10 triệu.
Cuối tháng 6, B mua lại bò X giá 14 triệu.
Cuối tháng 10, B bán lại bò X giá 16 triệu.
Hỏi:
-
Tổng kết lại, B lời/lỗ bao nhiêu triệu?
-
Tỷ suất sinh lợi tính theo năm của B là bao nhiêu?
Câu 1: Tính số lời/lỗ của B
Khá nhiều bạn tính sai kết quả. Các bạn tính như vầy:
-
Mua 7 triệu, bán 10 triệu → lời 3 triệu
-
Mua lại bò 14 triệu → lỗ 4 triệu (vì tự cho giá vốn là 10 triệu)
-
Mua 14 triệu, bán 16 triệu → lời 2 triệu
⇒ Tổng: 3 - 4 + 2 = 1 triệu → SAI
Ở đây, các bạn bị sai ở bước thứ hai. Vì B mới bán ra 10 triệu nên các bạn tự động giả định rằng giá vốn của bò X là 10 triệu. Nên khi mua lại bò X với giá 14 triệu thì B bị lỗ 4 triệu.
Giả định như thế là SAI.
Chúng ta phải hiểu theo từng phi vụ đầu tư. Nói một cách đơn giản:
-
Một phi vụ mua rồi bán bắt đầu khi chúng ta trả tiền ra để mua một cái gì đó – gọi là mở trạng thái (Open position)
-
Và kết thúc khi chúng ta thu tiền về bằng cách bán cái đó đi – gọi là đóng trạng thái (Close position)
(Nếu là bán khống, tức là bán rồi mua thì quy trình sẽ ngược lại: bán là mở trạng thái, mua là đóng trạng thái.)
Trong ví dụ này:
-
Cuối tháng 3: B mua bò X với giá 7 triệu → mở trạng thái
→ Về tiền: B bỏ ra 7 triệu
→ Trạng thái: B có 1 con bò X -
Cuối tháng 4: B bán bò X giá 10 triệu → đóng trạng thái
→ Trạng thái: B không còn bò X
→ Phi vụ này lời: -7 + 10 = +3 triệu -
Cuối tháng 6: B mua bò X giá 14 triệu → mở trạng thái mới
→ Phi vụ này không liên quan đến phi vụ trước
→ Không thể nói lời/lỗ cho đến khi bán ra -
Cuối tháng 10: B bán bò X giá 16 triệu → đóng trạng thái
→ Phi vụ này lời: -14 + 16 = +2 triệu
Tổng kết hai phi vụ:
Lời = 3 + 2 = 5 triệu → ĐÚNG
Một cách tính đơn giản khác: cộng các dòng tiền:
-
Tiền lời của B = -7 + 10 - 14 + 16 = 5 triệu → ĐÚNG
Câu 2: Tính tỷ suất sinh lợi của B
Phần lớn các bạn đã tính sai, vì không tính đến giá trị thời gian của tiền.
Tiền có giá trị theo thời gian, nên không thể cộng trừ hay nhân chia trực tiếp giữa tiền của tháng X và tháng Y. Phải quy đổi về cùng một thời điểm.
Tuy nhiên, trong các cách giải không quan tâm đến yếu tố thời gian, cách sau đây là có tính logic:
-
Tiền lời của B = 5 triệu
-
Vốn bỏ ra: 7 triệu ban đầu + 4 triệu thêm vào ở phi vụ 2 → Tổng vốn = 11 triệu
⇒ Tỷ suất sinh lợi = 5 / 11 = 45,45%
Tuy nhiên, cách tính này vẫn sai, chỉ là ít sai hơn.
Cách tính đúng là áp dụng công thức IRR (Internal Rate of Return) cho dòng tiền.
Dòng tiền theo tháng:
-
Cuối tháng 3: -7 triệu
-
Cuối tháng 4: +10 triệu
-
Cuối tháng 5: 0 triệu
-
Cuối tháng 6: -14 triệu
-
Cuối tháng 7: 0 triệu
-
Cuối tháng 8: 0 triệu
-
Cuối tháng 9: 0 triệu
-
Cuối tháng 10: +16 triệu
Áp dụng công thức IRR, ta được tỷ suất sinh lợi tháng = 9,34%
Kiểm chứng:
Tính giá trị hiện tại của 4 dòng tiền với lãi suất 9,34%/tháng:
-
Tháng 3: -7 triệu → -7 / (1+9,34%)^0 = -7
-
Tháng 4: +10 triệu → 10 / (1+9,34%)^1 ≈ 9,15
-
Tháng 6: -14 triệu → -14 / (1+9,34%)^3 ≈ -10,71
-
Tháng 10: +16 triệu → 16 / (1+9,34%)^7 ≈ 8,56
Tổng giá trị hiện tại = 0, xác nhận tỷ suất sinh lợi tháng chính xác là 9,34%
Tính tỷ suất sinh lợi năm:
Nếu lãi suất đơn:
→ 9,34% × 12 = 112,08%/năm
Nếu lãi suất kép:
→ Tỷ suất sinh lợi năm = (1 + 9,34%)^12 - 1 = 191,93%/năm
Kiểm tra:
-
Đầu tư 100 đồng với 9,34%/tháng → sau 12 tháng = 100 × (1 + 9,34%)^12 = 291,93 đồng
-
Đầu tư 100 đồng với 191,93%/năm → sau 1 năm = 100 × (1 + 191,93%) = 291,93 đồng
Hai kết quả bằng nhau → kiểm chứng đúng.
Tóm lại:
-
Tiền lời của B: 5 triệu
-
Tỷ suất sinh lợi tháng: 9,34%
-
Tỷ suất sinh lợi năm: 191,93%
(Giả sử B lặp lại chu kỳ đầu tư này)
Ghi chú đặc biệt:
Bài viết này chỉ giúp chúng ta tính toán lời lỗ và tỷ suất sinh lợi, không nhằm minh họa cho một hình thức đầu tư thực tế.
Trong thực tế, nếu đạt được tỷ suất sinh lợi 10%–15%/năm trong thời gian dài đã là rất xuất sắc rồi.
Bài viết trích từ sách “Tài chính cá nhân dành cho người Việt Nam”
Tác giả: Lâm Minh Chánh
)
)