.jpg)
Phán quyết bước ngoặt của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ
Ngày 20/02/2026, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ (SCOTUS) đã ra phán quyết mang tính bước ngoặt: bác bỏ các biện pháp thuế quan diện rộng mà Donald Trump áp dụng bằng quyền khẩn cấp, với tỷ lệ 6 phiếu chống – 3 phiếu thuận.
Đa số thẩm phán cho rằng quyền áp thuế và điều chỉnh thương mại quốc tế thuộc thẩm quyền của Quốc hội theo quy định của Hiến pháp Mỹ. Việc Tổng thống sử dụng quyền khẩn cấp để áp thuế trên diện rộng mà không có sự phê chuẩn của cơ quan lập pháp bị xem là vượt quá giới hạn hiến định.
Ba thẩm phán thuộc phe thiểu số đồng tình với quan điểm rằng trong bối cảnh thâm hụt thương mại kéo dài và các rủi ro an ninh kinh tế, Tổng thống cần có công cụ hành động nhanh chóng. Tuy nhiên, lập luận này không chiếm đa số.
Phán quyết 6–3 được xem là dấu mốc quan trọng trong việc tái khẳng định nguyên tắc kiểm soát và cân bằng quyền lực giữa các nhánh trong hệ thống chính trị Mỹ, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại quốc tế.
Sắc lệnh thuế 15%: “Lách cửa pháp lý” bằng Mục 122
Ngay sau phán quyết trên của Tòa án Tối cao, Tổng thống Trump đã công bố một sắc lệnh mới áp thuế toàn cầu 10% đối với hàng hóa nhập khẩu, dựa trên Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974.
Mục 122 cho phép Tổng thống áp dụng các biện pháp tạm thời – bao gồm thuế bổ sung hoặc hạn ngạch nhập khẩu – trong trường hợp Hoa Kỳ đối mặt với tình trạng mất cân bằng cán cân thanh toán nghiêm trọng hoặc biến động thương mại gây tổn hại đến nền kinh tế.
Khác với cơ chế mà Tòa án vừa bác bỏ, Mục 122:
-
Cho phép hành pháp áp dụng biện pháp trong thời gian tối đa 150 ngày mà không cần sự phê chuẩn ngay lập tức của Quốc hội.
-
Được thiết kế như một công cụ “phản ứng nhanh” trước cú sốc thương mại.
-
Có phạm vi áp dụng linh hoạt, có thể mang tính toàn cầu thay vì chỉ nhắm vào một quốc gia cụ thể.
Về bản chất, đây là bước đi mang tính chiến lược: thay vì đối đầu trực tiếp với phán quyết của Tòa án, Nhà Trắng chuyển sang một cơ sở pháp lý khác để duy trì chính sách thương mại cứng rắn.
Thông điệp được phát đi rất rõ: chính sách thuế quan không phải là phản ứng tình thế, mà là lựa chọn chiến lược dài hạn của chính quyền ông Trump.
Đáng chú ý, ngày 21/02 – tức một ngày sau – ông Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social tuyên bố sẽ nâng mức thuế từ 10% lên 15%.
Mỹ – Trung: Phán quyết tạo bất định, nhưng cạnh tranh không dừng lại
Phán quyết của Tòa án Tối cao không chỉ tác động tới chính sách nội địa Mỹ mà còn ảnh hưởng đến cục diện quan hệ kinh tế giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc.
Trong ngắn hạn, Bắc Kinh có thêm lợi thế tâm lý trong đàm phán. Việc Tòa án bác bỏ cơ sở pháp lý cũ có thể được xem là dấu hiệu cho thấy hệ thống chính trị Mỹ không hoàn toàn đồng thuận với cách tiếp cận thuế quan diện rộng.
Tuy nhiên, sắc lệnh thuế 15% ngay sau đó cho thấy Washington vẫn duy trì lập trường cứng rắn. Điều này khiến quan hệ hai nền kinh tế lớn nhất thế giới bước vào trạng thái có thể gọi là “đình chiến chiến lược”:
-
Không leo thang ồ ạt như giai đoạn 2018–2019.
-
Nhưng cạnh tranh cấu trúc vẫn tiếp diễn dưới nhiều hình thức.
Trong nhiều năm qua, chiến tranh thương mại đã khiến mức thuế giữa hai bên có thời điểm tăng rất cao ở một số nhóm hàng.
Đáp lại, Trung Quốc đã:
-
Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.
-
Mở rộng hợp tác với ASEAN và châu Âu.
-
Thúc đẩy nội địa hóa công nghệ và tự chủ chuỗi cung ứng.
Trong bối cảnh mới, cả hai bên đều tránh đẩy căng thẳng vượt tầm kiểm soát, nhưng cũng không có dấu hiệu từ bỏ cạnh tranh chiến lược dài hạn.
Chuỗi cung ứng toàn cầu vì thế tiếp tục tái cấu trúc – không chỉ vì chi phí, mà còn vì an ninh kinh tế.
Tác giả: WikiMoney Team
)
)