Lãi suất (Interest Rate) là tỷ lệ phần trăm thể hiện chi phí của việc vay tiền hoặc mức sinh lời của việc gửi và cho vay tiền, tính trên số tiền gốc trong một khoảng thời gian, thường là một năm. Khi vay, lãi suất là khoản người vay phải trả thêm ngoài gốc; khi gửi tiết kiệm hoặc cho vay, lãi suất là phần lợi tức người gửi nhận được.
Vì sao cần hiểu về lãi suất?
Lãi suất tác động đến hầu hết quyết định tài chính: chi phí của khoản vay mua nhà, mua xe, lợi tức của tiền gửi tiết kiệm, cho đến giá của nhiều loại tài sản đầu tư. Lãi suất cũng là công cụ quan trọng mà ngân hàng trung ương sử dụng để điều hành nền kinh tế. Hiểu cách lãi suất vận hành giúp mỗi người so sánh các lựa chọn vay, gửi và đầu tư một cách chính xác.
Các khái niệm cốt lõi
-
Lãi đơn và lãi kép: Lãi đơn chỉ tính trên số gốc ban đầu qua các kỳ. Lãi kép tính cả trên phần lãi đã phát sinh, nên số tiền tăng nhanh hơn theo thời gian; đây là nền tảng của sức mạnh tích lũy dài hạn.
-
Lãi suất danh nghĩa và lãi suất thực: Lãi suất danh nghĩa là con số công bố, còn lãi suất thực là lãi suất sau khi trừ lạm phát. Khi lạm phát cao, lãi suất thực có thể thấp hơn nhiều so với con số danh nghĩa.
-
Lãi suất cố định và thả nổi: Lãi suất cố định không đổi trong suốt kỳ hạn đã thỏa thuận; lãi suất thả nổi được điều chỉnh định kỳ theo thị trường, nên số tiền phải trả có thể thay đổi.
-
Lãi suất huy động và cho vay: Lãi suất huy động là mức ngân hàng trả cho người gửi tiền; lãi suất cho vay là mức ngân hàng thu từ người vay. Chênh lệch giữa hai mức này là một phần nguồn thu của ngân hàng.
Ví dụ minh họa
Giả sử một người gửi tiết kiệm 100 triệu đồng với lãi suất 6% một năm (số minh họa). Sau một năm, tiền lãi là 6 triệu đồng nếu tính lãi đơn. Nếu lãi được nhập vào gốc và tiếp tục sinh lời theo lãi kép, thì năm thứ hai lãi được tính trên 106 triệu đồng, nên tổng tiền lãi lớn hơn so với cách tính lãi đơn.
Lưu ý
Khi so sánh các khoản vay hay sản phẩm tiết kiệm, nên quy lãi suất về cùng một cơ sở, thường là theo năm, và chú ý đến cách tính lãi kép cũng như ảnh hưởng của lạm phát để đánh giá đúng chi phí hoặc lợi tức thực sự.
Thuật ngữ liên quan: Lãi kép · Lãi suất thực · Lạm phát · Tiền gửi tiết kiệm · Nợ · Ngân hàng trung ương
Tác giả: WikiMoney Team
)
)