Hãy tưởng tượng bạn là Minh, một người vừa nhận được một khoản tiền tiết kiệm và đang đứng trước hai lựa chọn đầu tư: mua cổ phiếu của một công ty lớn như Vingroup hay lao vào thế giới tiền mã hóa để sở hữu vài đồng Bitcoin. Minh băn khoăn: làm sao biết cái nào đáng giá hơn? Một người bạn khuyên Minh tìm hiểu về “giá trị nội tại” – một khái niệm nghe thì to tát nhưng thực ra chỉ là cách để xem một thứ có giá trị thực hay không, bất kể thị trường đang ồn ào thế nào. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng Minh khám phá liệu tiền mã hóa có giá trị nội tại như cổ phiếu không – qua một hành trình vừa đơn giản vừa thú vị.

1. Giá trị nội tại của cổ phiếu là gì

Giá trị nội tại của cổ phiếu giống như khi bạn định giá một chiếc xe cũ: bạn nhìn vào động cơ, lốp xe và khả năng nó chạy tốt trong tương lai – chứ không chỉ dựa vào giá người bán hét lên. Với cổ phiếu, đó là giá trị thực của một công ty, dựa trên những thứ bạn có thể đếm được.

1.1. Dựa trên tài sản và lợi nhuận của công ty

Minh tưởng tượng mua cổ phiếu giống như mua một phần của một quán phở ngon. Quán có bàn ghế, bếp núc – tức là tài sản; và mỗi ngày bán được bao nhiêu bát phở – tức là lợi nhuận. Nếu quán đông khách và kiếm được nhiều tiền, giá trị của nó tăng lên. Cổ phiếu cũng vậy. Khi bạn mua cổ phiếu XYZ, bạn đang sở hữu một phần tài sản của họ và một phần lợi nhuận từ việc kinh doanh của họ.

1.2. Có thể tính toán bằng các mô hình tài chính

Minh tò mò: làm sao biết quán phở đáng giá bao nhiêu? Với cổ phiếu, người ta dùng các công thức như phân tích dòng tiền chiết khấu – nghe phức tạp nhưng thực ra chỉ là tính xem công ty sẽ kiếm được bao nhiêu tiền trong tương lai, rồi quy về hiện tại. Ví dụ: nếu Vingroup dự kiến kiếm 100 tỷ mỗi năm trong 10 năm tới, bạn có thể tính ra giá trị hiện tại của số tiền đó để biết cổ phiếu đáng giá bao nhiêu.

1.3. Giúp nhà đầu tư xác định cổ phiếu bị định giá thấp hay cao

Minh nhận ra: nếu giá cổ phiếu trên thị trường thấp hơn giá trị nội tại – đó là cơ hội mua rẻ, giống như mua chiếc xe tốt với giá hời. Ngược lại, nếu giá cao hơn – có thể nó đang bị thổi phồng. Các nhà đầu tư giỏi như Warren Buffett luôn săn những cổ phiếu rẻ hơn giá trị thực để kiếm lời.

Minh nghĩ: “Cổ phiếu dễ hiểu. Nhưng còn Bitcoin thì sao?”

2. Tiền mã hóa có giá trị nội tại không?

Minh chuyển sang nghiên cứu tiền mã hóa – và thấy mọi thứ rối hơn nhiều. Không có tòa nhà, không có báo cáo lợi nhuận, không có bát phở nào để đếm cả. Vậy giá trị của nó ở đâu?

2.1. Không có tài sản vật chất hay lợi nhuận

Minh ngẫm: “Bitcoin không phải công ty, không có trụ sở hay nhân viên. Nó chỉ là một chuỗi mã trên mạng.” Không giống cổ phiếu, tiền mã hóa không đại diện cho một doanh nghiệp kiếm tiền. Bạn không thể mở báo cáo tài chính của Bitcoin để xem nó kiếm lời thế nào. Điều này làm Minh tự hỏi: “Nếu không có gì cụ thể, sao người ta vẫn đổ xô mua?”

2.2. Giá trị dựa trên sự khan hiếm, tiện ích và nhu cầu thị trường